Jules Verne weer in "in the picture"

Jules Verne was eerst zijn tijd ver vooruit (hij vond de toekomst uit) en gold later weer als verouderd. Heel wat lezers zijn opgegroeid met de "blauwe bandjes" van Elsevier. In 1872 schreef Jules Verne "De Avonturen van Drie Russen en Drie Engelsen" en "De Blokkadebreker". Op het ogenblik neemt de belangstelling weer toe. Of dit zal leiden tot heruitgaven is de vraag, omdat er nog veel exemplaren in de roulatie zijn. De boeken van Jules Verne zijn opgenomen in het Gutenberg-project.

Ook in de stripscene heeft Jules Verne furore gemaakt. De strip volgt het boek vrij nauwkeurig en geeft een andere dimensie aan het verhaal. De oorspronkelijke boeken hebben namelijk zwart-wit gravures! De Kinderen van Kapitein Grant dateert van 1867 en telt drie delen. De strip is uiteraard een (knappe) compacte samenvatting.

De blauwe bandjes zijn later vervangen door de boekjes van de "Gouden Olifant"serie, opnieuw van Elsevier. Deze Gouden Olifant (deel 14 in de reeks) vertelt over de gebeurtenissen in Australië. De Gouden Olifant serie is een geliefd verzamelobject. De serie bevat eveneens de originele gravures.

De reis om de wereld in 80 dagen is één van de bekendste boeken van Jules Verne (Het geheimzinnige eiland geldt als zijn meesterwerk). Ook deze strip volgt perfect de draad van het verhaal.

De reis om de wereld bestaat uit één deel en is in 1873 geschreven. Opnieuw als Gouden Olifant (deel 11) uitgegeven.

Alhoewel in 1995 geproduceerd (Windows 95) is er nog steeds grote belangstelling voor deze interactieve cd. Wellicht door het contrast met de huidige supersnelle, bloedstollende en "killende" games?

Naar de West, KNSM, KLM en Slauerhoff

In 1952 heeft Douwe Egberts (Tabaksfabriek, Koffiebranderijen en Theehandel in Joure en Utrecht) in de serie landendocumentatie de uitgave - Naar de West - gepresenteerd. Eerder waren - Naar de Tropen - en - Bali - verschenen. Naast tekst bevatten de boeken ook kleurenfoto's, die men zelf moest inplakken. Een bekend fenomeen. Naar de West voert de lezer van Suriname naar uiteindelijk St. Eustatius. Verrassend om dit boek in 2014 te lezen!

Een deel van de overzichtskaart in het boek. De tekenstijl van F. Ten Have v.r.i.(reclame-ontwerper van DE) doet sprookjesachtig aan. De foto's zijn gemaakt door Wim Berssenbrugge, mr. A. Hustinx en A. Fisher (Curaçao). De K.N.S.M. en K.L.M. (toen nog met puntjes in de afkortingen) hebben ook materiaal ter beschikking gesteld. De auteur is Piet Bakker.

Het naschrift van Piet Bakker, in 1948 heeft hij de reis gemaakt, getuigt van een scherp waarnemingsvermogen inzake het verleden en de komende politieke ontwikkelingen; wellicht speelde de oprichting van de Republik Indonesia Serikat (1949) een belangrijke rol bij zijn toekomstvisie. Het boek verscheen in 1952, er was dus al heel wat gebeurd in het Koninkrijk der Nederlanden.

Suriname (en Curaçao) en KNSM zijn met elkaar talloze jaren verbonden geweest. In april 1884 kwam de Oranje Nassau als eerste stoomschip van de Koninklijke West-Indische Maildienst (KWIM) de Surinamerivier opvaren. In 1912 fuseerde de KWIM met de KNSM. In 1981 is de KNSM door de Koninklijke Nedlloyd overgenomen. Het boek - Varen op de West - , auteur H.J. Korver is zelf gezagvoerder geweest bij de KNSM,  geeft een mooi stuk scheepvaartgeschiedenis weer.

Op de achterzijde van de omslag is de eerste verbinding Amsterdam-Parimaribo (en  meerdere havens) weergegeven. De KNSM heeft een fors aantal lijndiensten onderhouden op Zuid- en Midden Amerika, naast diverse Europese verbindingen, alsmede op de Middellandse Zee landen. De vaart in WO II is een apart hoofdstuk in de geschiedenis van de KNSM.

"Alles houdt verband met elkaar" of " van het een komt het ander", zijn veel gehoorde "kreten". In ieder geval komt in dit schrijversprentenboek naar voren dat J. Slauerhoff , dichter, schrijver en scheepsarts, ook in dienst is geweest bij de KNSM als scheepsarts op de s.s. Venezuela. Zijn laatste reis heeft hij gemaakt op de s.s. Springfontein van de VNS, een samenwerkingsverband van diverse Nederlandse rederijen, waaronder de KNSM. Het laatste gedicht van Slauerhoff heet - Een eerlijk zeemansgraf - in 1936 verschenen.

Ook de KLM heeft geschiedenis geschreven in Suriname (en Curaçao). In december 1934 vloog de KLM Fokker F-XVIII -Snip- de eerste transatlantische verbinding tussen Amsterdam en Paramaribo (en door naar Curaçao). De KNSM had schepen ingezet ter ondersteuning van de navigatie (ook de onderzeeboot  Hr. Ms. K XVIII van de Koninklijke Marine was halverwege paraat). De Snip maakte de oversteek via de Kaapverdische Eilanden.

Van Mariken van Nieumeghen tot Roelantslied

De Erasmusbuurt van de wijk Bos en Lommer, Stadsdeel Amsterdam-West, heeft straatnamen van bekende personen uit de Middelnederlandse literatuur. Mariken van Nieumeghen is een mirakelspel uit om en nabij 1518. Het interessante van dit mirakelspel is niet alleen de inhoud, maar het bevat ook een enkele "echte" historische gebeurtenis, zoals de gevangenneming van de hertog van Gelre door zijn zoon in1465.

Het bijzondere van boven vermeld feit is, dat de moeder van de zoon de bekende Katherina van Kleef was (zij had zich tegen haar man gekeerd). Eén van de mooiste (Nederlandse voor zover van toepassing) getijdenboeken is in opdracht van haar gemaakt.(Afbeelding van de tentoonstellingscatalogus).

Twee exemplaren van de vele tekstuitgaven, die in de loop der tijd van Mariken verschenen zijn. Het tweede boek is erg praktisch, omdat er een vertaling naar modern Nederlands in staat.

Het verhaal van de Vier Heemskinderen (en het ros Beiaard) heeft ook in deze tijd nog een vervolg.

De  strip Het Ros Bazhaar is gebaseerd op het verhaal van de Vier Heemskinderen. Toch grappig deze receptie van een Frankische roman (deel van de cyclus Renaud de Monteban), die eigenlijk een gedicht als oorsprong heeft.

 

Roelant (oorspronkelijk  Roland) was een ridder aan het hof van Karel de Grote. Tijdens de terugtocht uit Spanje, na oorlog met de Saracenen, werd Roelant, die achterhoede leidde, door de bewoners gedood bij Roncevaux (Pyreneeën). Uiteindelijk ontstond, na diverse verhalen en liederen, het Chanson de Roland (het Roelantslied).

Ook dit lied is als verhaal  in stripvorm uitgebracht met een interessante inleiding. De tekenstijl ademt direct al geweld en dood uit!

"Heer Halewijn zong een liedekijn" is een ballade uit de Middeleeuwen. Het kenmerkende van dit lied is, dat het de onweerstaanbare aantrekkingskracht van een lied vertelt. Zoals b.v. ook bij de Lorelei van toepassing is. Alleen kost het Heer Halewijn (de zanger) letterlijk zijn kop. Het lied is niet zo lang en er bestaan verschillende versies van.

Maria Lecina en verder nog ...

Maria Lecina is een lied in honderd verzen geschreven door J.W.F. Werumeus Buning in 1932. Deze uitgave, met zangwijs, vijfde druk september 1933, heeft een aantal intrigerende kenmerken.

Charlotte Köhler, 1892-1977, was een bekende actrice, toneelspeelster en voordrachtskunstenares (gehuwd met M.A..A.A. Defresne, later gehuwd met architect H.T. Wijdeveld). Blijkbaar is haar het "alleenrecht" toebedacht door Werumeus Buning.

In zijn (leer)boek Literaire Kunst citeert H.J.M.F. Lodewick bovenstaande strofe uit Maria Lécina als voorbeeld van de suggestieve kracht van de taal, in dit geval door klanksuggestie.

 

Het boek wordt afgesloten met bovenstaande tekst en dat levert een stukje geschiedenis op.

S.S. Amazone is op 29 april 1942, op weg van Curaçao naar New York, ten noordoosten van Miami door een Duitse onderzeeboot getorpedeerd. Veertien van de 34 opvarenden verloren het leven. De kapitein was J.P. Giltay (bron: Koninklijke Boot, geschreven door H.J. Korver, oud-gezagvoerder KNSM). De onderzeeboot (U-333) is op 31 juli 1944 ten westen van de Scilly Eilanden vernietigd door dieptebommen van de HMS Starling en HMS Loch Kilin. De bemanning van 45 koppen kon het niet meer na vertellen. (bron: www.wrecksite.eu). Such is life!

Een ander stukje geschiedenis is de letter Lutetia, de letter van het boek, ontworpen door J. van Krimpen (1892-1958), typograaf, drukletterontwerper, boekverzorger. De Lutetia is in 1925 door Van Krimpen voor Joh. Enschedé & Zonen ontworpen en is een zeer gewaardeerd lettertype voor vooral literaire boeken.
H(uib) van Krimpen (1917-2002) was de zoon van J. van Krimpen en ook typograaf en letterontwerper. Hij was zeer actief voor de Stichting Drukwerk in de Marge (het ambachtelijk maken en drukken van boeken in stand houden). Bovenstaand boek is jarenlang een toonaangevend boek geweest in het grafisch vakgebied.
Wat uitgeverij Querido betreft: het beroemde pand Singel 262 wordt verkocht!
Drukkerij Van Amerongen te Amersfoort heeft de activiteiten op 21 november 2011 beëindigd.

Fractals, geen hype meer

Aan het eind van de vorige eeuw stonden fractals veel in de belangstelling. Daar is nu niet veel meer van over. Wie zich nog eens wil verdiepen heeft aan bovenstaand boek (Hans Lauwerier) een goede steun. Ook bestaan er nog steeds programma's, waar diverse fractals mee kunnen worden gemaakt. De toepassing van fractale compressie van digitale beelden is stilletjes verdwenen. Ook fractale muziek is niet "doorgebroken".

 

Een klassieker om deze term maar eens te gebruiken. De naam van Mandelbrot (Mandelbrotsets) is hier aan verbonden (ookal waren er voorgangers). Het programma, dat deze fractal genereert, heeft de naam Fractal Force en biedt vele mogelijkheden. Een eenvoudiger programma is FractalBuilder.

Nog een voorbeeld uit de bibliotheek van het programma. Door de waarden te veranderen kunnen verschillende presentaties gemaakt worden.

Bovenstaande afbeeldingen zijn gemaakt door een IFS (Iterated Function System)-teken programma: een nautilusschelp en de beroemde driehoeken van Sierpinski. De "kromme" van Sierpinski was de voorloper van de fractals.

Een oude bekende: een attractor van Edward Lorenz (de beroemde vlinder). Lorenz is van zeer veel belang geweest voor de Chaos-theorie. Deze afbeelding is gegenereerd door het programma ChaosPro 4.0.

Vuiks Verhandelingen is een boekje, dat nog steeds waardevol is voor geïnteresseerden in  fractals, omdat ook aanverwante thema's aan bod komen.
Voor wie fractals, Mandelbrot, Lorenz, Siepinski en meer vrij onbekend is: internet biedt ruimschoots informatie aan.

Strips met een achtergrond

Vaak wordt een stripboek(je) gezien als een lummelig boekje, dat na het lezen en bladeren leidt tot simpel lachen of boos worden. Zoals er meer is tussen hemel en aarde, zo is er meer te ontdekken in de wereld van de stripboeken. Bovenstaande uitgave van Suske en Wiske is gebaseerd op het inmiddels eeuwenoude verhaal van Reinaert de vos. Het verhaal is knap overgezet naar de hedendaagse realiteit.

Ook dit verhaal van Lucky Luke heeft een (historische) achtergrond: de aanleg van de telegraafverbindingen dwars door de Verenigde Staten. De indianen hadden toen nog, grotendeels, hun eigen land in handen. Ook is er een tekenfilm van deze strip gemaakt. Zeker de moeite waard om nog eens te zien hoe het allemaal is gegaan met de Europese "kolonisten".

Dit stripboek is een uitgave van de Integrale Kankercentra (Nederland/België). Op speelse wijze worden de risico's van roken, drinken, zonnen en meer onder de aandacht gebracht. Na het lezen toch nog eens nadenken...

 

Ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van het Kennemer Gasthuis, ontstaan door de samenvoeging van het Joannes de Deo, het St. Elisabeth Gasthuis (beide te Haarlem) en Zeewegziekenhuis in Velsen, is dit stripboek uitgegeven. Een heel creatief idee. Bij het vijfjarig bestaan was een (klassiek) geschiedkundig boek uitgegeven.

Dit stripboek was het Nationaal Geschenk 2005, zestig jaar na de Bevrijding. De strip is door het Ministerie van VWS geschonken aan leerlingen van het Voortgezet Onderwijs. Het is geproduceerd door de Anne Frank Stichting en het Verzetsmuseum Friesland. Eric Heuvel heeft samen met vele anderen de oorlogstijd van 40'45 op een rustige manier gepresenteerd aan de hedendaagse jongeren.

Geen "zware" graphic novel, maar een "gewone" strip vertelt één van de klassiekers van de bijna vergeten Jules Verne. Ook hier uiteraard, net als in het boek: alles komt goed.

Op het ogenblik is er veel oorlogsgeweld in de wereld, reden om met dit bekende stripboek het weblog af te sluiten. Helaas: het ene beest is dood, maar er zijn weer nieuwe!

Les Très Riches Heures - Gebroeders Van Limburg

December vorig jaar (2013) is op dit weblog aandacht besteed aan de getijdenboeken van Katherina van Kleef en Yolande van Lalaing. Ook werd vermeld, dat er nog meer Nederlandse Meesters zijn, die getijdenboeken hebben geïllustreerd (catalogus Rijksmuseum Het Catharijneconvent). Bijvoorbeeld de Gebroeders Van Limburg, die onder andere bovenstaand getijdenboek magnifiek hebben verzorgd. In 2005 is in het Museum Het Valkhof een tentoonstelling van bovenstaand en andere boeken gepresenteerd.

Behalve de catalogus van Museum Het Valkhof is er nog een compacter boek van Les Très Riches Heures uitgegeven door ICOB cv, Alphen aan de Rijn. Voor wie Getijdenboeken een "nieuwe wereld" is, loont het zeker de moeite om beide boeken aan te schaffen.

De herinnering aan de Gebroeders Van Limburg wordt ook op een andere manier dan de getijdenboeken levend gehouden nl. door de Stichting Gebroeders Van Limburg en een Festival van de Gebroeders Van Limburg. De beide websites bieden een enorme hoeveelheid aan informatie. Zonder overdrijving kan gesteld worden, dat Gebroeders Van Limburg geschiedenis hebben geschreven. Interessante details zijn onder meer: de Gebroeders van Limburg hebben het niet kunnen voltooien door hun overlijden; een ander heeft het afgerond; het boek is opnieuw ingebonden; het is in het bezit geweest van verschillende eigenaren.